پیچ خوردگی مچ پا یکی از آسیبهای شایع است که میتواند در اثر فعالیتهای روزمره یا ورزش ایجاد شود و باعث درد، تورم و محدودیت حرکت شود. این آسیب هنگامی رخ میدهد که رباطهای اطراف مفصل مچ پا بیش از حد کشیده یا دچار پارگی شوند. شناخت علائم، روشهای درمان و پیشگیری از پیچ خوردگی مچ پا برای بازگشت سریع به فعالیتهای عادی اهمیت زیادی دارد. در این مقاله به بررسی کامل دلایل، نشانهها، راهکارهای درمانی و نکات پیشگیری از پیچ خوردگی مچ پا پرداختهایم تا اطلاعات جامعی در اختیار شما قرار گیرد.
پیچ خوردگی مچ پا چیست؟
پیچ خوردگی مچ پا یکی از آسیبهایی است که در اثر کشیدگی یا پارگی رباطهای اطراف مفصل مچ پا رخ میدهد. این آسیب میتواند هنگام راه رفتن روی سطح ناهموار، افتادن، یا حتی هنگام انجام فعالیتهای ورزشی اتفاق بیفتد. در واقع، رباطهایی که استخوانهای مچ پا را به هم متصل میکنند، وظیفه پایداری مفصل را بر عهده دارند و وقتی این رباطها بیش از حد کشیده شوند، مچ دچار پیچ خوردگی میشود.
شدت این آسیب از خفیف تا شدید متغیر است. در موارد خفیف تنها کشیدگی جزئی وجود دارد، اما در موارد شدید، پارگی کامل رباطها دیده میشود. تشخیص درست شدت آسیب برای انتخاب درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.
شما می توانید برای اطلاعات بیشتر و مشاوره با دکتر علیرضا میرزاصادقی جراح و متخصص ارتوپد در تهران مشورت کنید.
در ادامه راه های ارتباطی با بهترین جراح زانو در تهران را قرار دادیم:
چه علائمی نشان میدهد مچ پا پیچ خورده است؟
علائم پیچ خوردگی مچ پا میتواند بسته به شدت آسیب متفاوت باشد، اما شایعترین نشانهها شامل موارد زیر هستند:
- احساس درد ناگهانی هنگام حرکت یا تحمل وزن
- تورم اطراف مچ
- کبودی یا تغییر رنگ پوست در محل آسیب
- محدودیت حرکت مچ پا
- احساس بیثباتی هنگام ایستادن یا راه رفتن
در موارد شدیدتر، ممکن است فرد نتواند روی پای آسیبدیده بایستد. گاهی نیز صدای تق در لحظه پیچ خوردن شنیده میشود که میتواند نشانه پارگی رباط صلیبی باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر بعد از یک اتفاق در مچ پا احساس درد و تورم دارید و یا مشکوک به پیچ خوردگی هستید باید با پزشک مشورت کنید. در بیشتر موارد مشکل با خود مراقبتی در منزل برطرف شده و مشکل جدی محسوب نمی شود. اما اگر علائم و نشانه ها شدید باشند، ممکن است آسیب قابل توجهی به رباط یا شکستگی استخوان در مچ پا یا ساق پای وارد شود.
فرم مشاوره رایگان با دکتر میرزاصادقی
علتهای اصلی پیچ خوردگی مچ پا چیست؟
دلایل متعددی وجود دارد که باعث میشود فرد دچار این آسیب شود. شناخت این عوامل به پیشگیری از آسیب مجدد کمک زیادی میکند. از مهمترین علتها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- راه رفتن روی سطوح ناهموار: یکی از شایعترین دلایل است. وقتی پا در وضعیت نامناسب قرار بگیرد، احتمال چرخش ناگهانی مچ افزایش مییابد.
- کفش نامناسب: پوشیدن کفشهای پاشنه بلند یا بدون ساپورت مناسب، فشار زیادی به مچ وارد میکند.
- ضعف عضلات پا: ضعف در عضلات ساق یا اطراف مچ باعث میشود رباطها بار بیشتری تحمل کنند.
- آسیب قبلی: افرادی که یک بار مچ پایشان پیچ خورده، مستعد آسیب مجدد هستند چون رباطها شلتر میشوند.
- فعالیتهای ورزشی پرفشار: ورزشهایی مانند بسکتبال، فوتبال یا دویدن در زمینهای ناهموار، خطر آسیب را بیشتر میکنند.
در اینجا یک پاراگراف از سایت معتبر Mayo Clinic به همراه ترجمه آن برایتان آوردم:
“A sprained ankle is an injury that occurs when you roll, twist or turn your ankle in an awkward way. This can stretch or tear the tough bands of tissue (ligaments) that help hold your ankle bones together. Ligaments help stabilize joints, preventing excessive movement. A sprained ankle occurs when the ligaments are forced beyond their normal range of motion.” Mayo Clinic+1
ترجمه:
«پیچ خوردگی مچ پا آسیبی است که وقتی مچ پا بهصورت نامناسبی میچرخد، میپیچد یا سر میخورد، رخ میدهد. این وضعیت میتواند رباطهای مستحکمی را که به نگهداشتن استخوانهای مچ کمک میکنند، کشیده یا پاره کند. رباطها به تثبیت مفاصل کمک میکنند و از حرکت بیش از حد جلوگیری مینمایند. پیچ خوردگی مچ پا زمانی پدید میآید که رباطها فراتر از دامنه طبیعی حرکت خود قرار گیرند.»اگر بخواهید، میتوانم چند پاراگراف دیگر از منابع پزشکی معتبر با ترجمه آماده کنم تا در مقاله شما استفاده شوند.
آیا پیچ خوردگی مچ پا با رگ به رگ شدن تفاوت دارد؟
بله، این دو اصطلاح اغلب به جای یکدیگر استفاده میشوند اما از نظر پزشکی تفاوتهایی دارند. در پیچ خوردگی، رباطها (بافتهایی که استخوانها را به هم متصل میکنند) آسیب میبینند. در حالی که رگ به رگ شدن به آسیب عضلات یا تاندونها اشاره دارد.
جدول زیر تفاوت این دو آسیب را نشان میدهد:
| ویژگیها | پیچ خوردگی مچ پا | رگ به رگ شدن |
|---|---|---|
| بافت آسیبدیده | رباطها | تاندونها یا عضلات |
| محل شایع آسیب | مچ پا، زانو | پشت ساق، ران |
| علائم | درد، تورم، کبودی، بیثباتی مفصل | درد در عضله، گرفتگی، حساسیت در لمس |
| زمان بهبودی | چند هفته تا چند ماه | معمولاً کوتاهتر |
عوامل خطر بروز پیچ خوردگی مچ پا
عواملی زیر می توانند خطر پیچ خوردگی مچ پا را افزایش دهند :
- آسیب های ورزشی : رایجترین مواردی که باعث پیچ خوردگی پا میشود، ورزش است، انجام ورزش هایی که شامل پریدن و چرخیدن هستند مانند بسکتبال، تنیس، فوتبال احتمال آسیب را افزایش می دهند.
- سطوح ناهموار : راه رفتن یا دویدن روی سطوح ناهموار یا شرایط بد ممکن است خطر پیچ خوردگی مچ پا را افزایش دهد.
- آسیب قبلی مچ پا : اگر قبلا سابقه آسیب به مچ پا را داشتید، احتمال اینکه مجدد به این مشکل دچار شوید، بیشتر است.
- وضعیت بدنی : قدرت یا انعطاف ضعیف در مچ پا ممکن است خطر رگ به رگ شدن را هنگام انجام ورزش افزایش دهد.
- کفش نامناسب : کفش هایی که به درستی انتخاب نشده و یا برای یک فعالیت مناسب نیستند و همچنین کفش های پاشنه بلند به طور کلی، مچ پا را آسیب پذیرتر می کنند.
عوارض عدم درمان پیچ خوردگی مچ پا
عدم درمان مناسب برای پیچ خوردگی مچ پا، و شروع فعالیت های سنگین قبل از بهبودی کامل و یا شرکت در فعالیت های سنگین ممکن است منجر به عوارض زیر شود:
- درد مزمن مچ پا
- بی ثباتی مزمن مفصل مچ پا
- آرتروز در مفصل مچ پا
چگونه میتوان پیچ خوردگی مچ پا را تشخیص داد؟
برای تشخیص پزشک مچ پا، پا و ساق پای را معاینه می کند. در مرحله بعد پزشک پوست اطراف ناحیه آسیب دیده را لمس می کند تا نقاط حساس را بررسی نماید و از شما می خواهد پای خود را حرکت دهید تا میزان آسیب و دامنه حرکت را بررسی نماید.
- در مواردی که آسیب شدید باشد، پزشک ممکن است یک یا چند مورد از اسکن های تصویربرداری را برای ارزیابی دقیق تر میزان آسیب رباط توصیه کند.
- در طول عکسبرداری با اشعه ایکس، مقدار کمی اشعه از بدن عبور می کند تا تصاویری از استخوان های مچ پا ثبت شود. این آزمایش برای رد شکستگی استخوان خوب است.
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI ) : از امواج رادیویی و میدان مغناطیسی قوی برای تولید تصاویر مقطعی یا سه بعدی دقیق از ساختارهای داخلی نرم مچ پا، از جمله رباط ها، استفاده می کند.
- سی تی اسکن: سی تی اسکن می تواند جزئیات بیشتری را در مورد استخوان های مفصل نشان دهد. سی تی اسکن اشعه ایکس را از زوایای مختلف می گیرد و آنها را برای ایجاد تصاویر مقطعی یا سه بعدی ترکیب می کند.
- سونوگرافی : سونوگرافی از امواج صوتی برای تولید تصاویر استفاده می کند. این تصاویر ممکن است به پزشک کمک کند تا در مورد وضعیت رباط یا تاندون زمانی که پا در موقعیت های مختلف قرار دارد، اطلاعات دقیق تری را کسب نماید.
روش های درمان پیچ خوردگی پا
درمان پیچ خوردگی مچ پا به شدت آسیب بستگی دارد. اهداف درمان کاهش درد و تورم، بهبود رباط و بازگرداندن عملکرد مچ پا است. برای آسیب های شدید، ممکن است به متخصص آسیب های اسکلتی عضلانی، مانند جراح ارتوپد یا پزشک متخصص در طب فیزیکی و توانبخشی ارجاع داده شوید.
برای خود مراقبتی از پیچ خوردگی مچ پا، حداقل برای 3 روز نکات زیر را رعایت کنید :
- از انجام فعالیت و ورزشهایی که باعث درد، تورم یا ناراحتی می شود، خودداری کنید.
- بعد از ایجاد آسیب به مدت 15 تا 20 دقیقه از کمپرس سرد استفاده کنید. اگر بیماری عروقی، دیابت یا کاهش حس دارید، قبل از استفاده از یخ با پزشک خود صحبت کنید.
- برای رفع تورم، مچ پا را با یک باند الاستیک فشرده کنید. با بسته بندی خیلی سفت مانع گردش خون نشوید.
- برای کاهش تورم، مچ پا را بالاتر از سطح قلب خود قرار دهید، به خصوص در شب. جاذبه با تخلیه مایع اضافی به کاهش تورم کمک می کند.
داروها
در بیشتر موارد، مسکنهای بدون نسخه – مانند ایبوپروفن (ادویل، موترین IB، دیگران) یا ناپروکسن سدیم (Aleve، دیگران) یا استامینوفن (تیلنول، سایرین) – برای کنترل درد مچ پا موثر هستند.
دستگاه ها و تجهیزات
از آنجایی که راه رفتن با مچ پا پیچ خورده ممکن است دردناک باشد، ممکن است لازم باشد از عصا استفاده کنید تا درد کاهش یابد. بسته به شدت رگ به رگ شدن، پزشک ممکن است برای تثبیت مچ پا، بانداژ الاستیک، نوار ورزشی یا یک بریس نگهدارنده مچ پا را توصیه کند. در مورد رگ به رگ شدن شدید، گچ گرفتن ممکن است برای بی حرکت کردن مچ پا در حین بهبودی لازم باشد.
ورزش
هنگامی که تورم و درد به اندازه کافی حرکت کاهش یافت، پزشک یک سری تمرینات را برای بازگرداندن دامنه حرکتی، قدرت، انعطاف پذیری و ثبات مچ پا شروع میکند. پزشک یا فیزیوتراپیست روش مناسب و پیشرفت تمرینات را توضیح خواهد داد.
تمرین تعادل و ثبات به ویژه برای آموزش مجدد عضلات مچ پا برای کار با هم برای حمایت از مفصل و کمک به جلوگیری از رگ به رگ شدن مکرر مهم است. این تمرینات ممکن است شامل درجات مختلف چالش تعادل، مانند ایستادن روی یک پا باشد. اگر هنگام ورزش مچ پای پیچ خورده است، با پزشک خود در مورد اینکه چه زمانی می توانید مجددا فعالیت ها را از سر بگیرید، صحبت کنید.
عمل جراحی
جراحی به ندرت ولی زمانی انجام می شود که آسیب بهبود نیابد یا مچ پا پس از یک دوره طولانی فیزیوتراپی و ورزش های توانبخشی ناپایدار باقی بماند. جراحی ممکن است برای موارد زیر انجام شود:
- رباطی که خوب نمی شود را ترمیم کنید.
- رباط را با بافت رباط یا تاندون مجاور بازسازی کنید.
فرم مشاوره رایگان با دکتر میرزاصادقی
فیزیوتراپی برای پیچ خوردگی مچ پا چه نقشی دارد؟
فیزیوتراپی یکی از بخشهای مهم درمان است، بهویژه برای جلوگیری از آسیب مجدد. تمرینهای فیزیوتراپی باعث تقویت عضلات اطراف مچ، افزایش انعطافپذیری و بازگرداندن تعادل میشود.
تمرینهایی مثل حرکات کششی با کش مقاوم، چرخاندن پا در جهات مختلف، و تمرین تعادل روی یک پا به مرور باعث بازسازی قدرت مفصل میشوند.
در مراحل اولیه، فیزیوتراپیست با روشهایی مانند اولتراسوند یا تحریک الکتریکی به کاهش التهاب کمک میکند، و سپس حرکات تقویتی را شروع میکند.
بعد از پیچ خوردگی مچ پا چه کارهایی نباید انجام داد؟
بسیاری از افراد به دلیل بیاطلاعی، اشتباهاتی انجام میدهند که روند درمان را کند میکند. در ادامه چند مورد از کارهایی که باید از آنها پرهیز کنید آورده شده است:
- ادامه فعالیت سنگین: ورزش یا راه رفتن زیاد روی مچ آسیبدیده باعث تشدید پارگی رباط میشود.
- گرم کردن زودهنگام: در روزهای ابتدایی نباید از کمپرس گرم استفاده کرد چون التهاب را افزایش میدهد.
- بستن بیش از حد باند: فشار بیش از اندازه میتواند جریان خون را کاهش دهد.
- بیتوجهی به درد: تحمل درد و بازگشت زودهنگام به فعالیت، خطر آسیب مجدد را بالا میبرد.
آیا استفاده از مچبند در درمان پیچ خوردگی مفید است؟
بله، مچبند نقش حمایتی دارد و باعث میشود مچ در وضعیت مناسب بماند تا رباطها فرصت ترمیم پیدا کنند. البته باید مچبند متناسب با شدت آسیب انتخاب شود. مچبندهای نرم برای مراحل اولیه مناسب هستند، اما در آسیبهای شدیدتر از مدلهای سختتر یا آتل استفاده میشود. فیزیوتراپیست یا پزشک میتواند نوع مناسب را توصیه کند.
چطور میتوان از پیچ خوردگی مچ پا پیشگیری کرد؟
نکات زیر می تواند به شما در جلوگیری از پیچ خوردگی مچ پا یا پیچ خوردگی مکرر کمک کند:
- قبل از ورزش بدن خود را گرم کنید.
- هنگام راه رفتن، دویدن یا کار روی سطح ناهموار مراقب باشید.
- روی مچ پا ضعیف یا قبلاً آسیب دیده فشار وارد نکنید.
- کفشی بپوشید که مناسب باشد و برای فعالیت ساخته شده باشد.
- پوشیدن کفش های پاشنه بلند را به حداقل برسانید.
- ورزش نکنید یا در فعالیت هایی شرکت نکنید.
- قدرت و انعطاف عضلانی را حفظ کنید.
- تمرینات ثبات، از جمله تمرینات تعادلی را تمرین کنید.
آیا پیچ خوردگی مچ پا میتواند مزمن شود؟
اگر درمان بهدرستی انجام نشود، احتمال دارد مچ پای فرد بیثبات شود و دچار پیچ خوردگیهای مکرر شود. این حالت به نام «بیثباتی مزمن مچ پا» شناخته میشود. در این وضعیت رباطها ضعیف و شل میشوند و مچ حتی در فعالیتهای ساده نیز آسیب میبیند. برای جلوگیری از این وضعیت، انجام تمرینهای تقویتی و بازتوانی پس از بهبود اولیه ضروری است. در موارد نادر، جراحی برای ترمیم رباطهای پارهشده انجام میشود.
در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورتی که علائم زیر را تجربه کردید، مراجعه به پزشک ضروری است:
- ناتوانی در تحمل وزن یا راه رفتن
- تورم و کبودی شدید
- بیحسی یا گزگز در پا
- صدای تق در لحظه آسیب
- ادامه درد بعد از چند روز درمان خانگی
این علائم میتواند نشانه آسیب شدیدتر مانند پارگی کامل رباط یا حتی شکستگی استخوان باشد که نیاز به درمان تخصصی دارد.
نتیجه گیری
پیچ خوردگی مچ پا یکی از آسیبهای شایع اما قابل درمان است. با رعایت مراقبتهای اولیه، استراحت کافی، استفاده از کمپرس سرد و انجام تمرینهای فیزیوتراپی میتوان از بروز عوارض جدی جلوگیری کرد. انتخاب کفش مناسب و توجه به وضعیت بدن هنگام ورزش یا راه رفتن از مهمترین عوامل پیشگیری هستند.
اگر درد و تورم پس از چند روز بهبود پیدا نکرد یا احساس بیثباتی در مچ داشتید، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا درمان کامل انجام شود و از تبدیل شدن آسیب به حالت مزمن جلوگیری گردد.
سلام وقتتون بخیر
پام دقیقا مثله تصویری ک گذاشتین کبود شده
به علاوه ی روی پام بالای انگشتام
کبودی بالای انگشتام کمک زیاد میشه ولی نمیره
راه رفتی بغل پام از سمت بیرون تیر میکشه
درد تو پام پخش میشه چند تقریبا دو هفته گذشته
وقتی پام پیچ خورد خیلی بد صدا داد ..
الان بنظرتون رباط پام آسیب دیده؟
سلام وقت بخیر
دوروز پیش تمرین داشتم مچ پای راستم پیچ خورده بود زیر مچ پا کبود شد درد کمی داره باید چکار کنم تا رفع شه
سلام سه روز پیش پام موقع راه رفتن به صورت شتاب وقتی میخواستم از یکوی ده سانتی پایین بیام اول پای راستم بصورت عجله رو زمین قرار دادم بعدش پیش که پای چپم از سکو بیارم پایین پای راستم به بدترین شکل پیج خورد و یه صدا ازش شنیدم خدایش از درد به خودم میپیچیدم دردش زیاد بچگود فوران اومدند کمک کنند منو ببرند تو اتاق فقط سه دقیقه بعد فقط بشکل سکه انگار رگ بود باد کرد یخ که گڌاشتم اون باد رگ خوابید ولی کل پام هم کف پا هم روی پام ورم کرد محل اصلی درد بین انگشت کوجک پام و کوزک پام بود یعنی بین این دو وقتی دست میکشم مشخصه استخونش فقط بین انگشت کوچک و کوزک یکم بالا اومده اینقدر ورم کرده که چنین ورم یا توریمی تو خانوادم ندیدند دیشب و امشب زرد جوبه با یک لیمو و نمک و سیر رنده شده قاطی کردم اول با پارجه خمیر زرد چوبه گڌاشتم آهسته پارچه بستم روش هم باند کشی ورم داره نمیتونم رو پای راستم که پبچ خورده به ایستم و بدون عقا حتی نمیتونم بلند شم باید چکار کنم ،،ممنون
سلام . لازم هست از مچ پا ام آر آی گرفته بشه. . یا نیاز به عکس رادیو لورژی به صورت ایستاده باشد تا وضعیت بررسی شود.